[x] ปิดหน้าต่างนี้
ก้าวทุกวินาที กับ... สหวิชา ดอท คอม
ชื่อผู้ใช้ :
รหัสผ่าน :
   
   
หมวดหมู่ : ศิลปะ ดนตรีและนาฎศิลป์
พิธีไหว้ครูดุริยางค์ไทย
อังคาร ที่ 9 เดือน มิถุนายน พ.ศ.2552
ความสำคัญของการไหว้ครูดนตรีไทย: น้อมคารวะบูชาถึงครู สู่การรับเข้าเป็นศิษย์   

               ความเชื่อ แรงศรัทธา กตเวฑิตาคุณ น้อมสักการะ บูรพคณาจารย์ดุริยางค์ไทย เพื่อการรับเข้าเป็นศิษย์อย่างสมบูรณ์ในการถ่ายทอดวิชาความรู้ ทางภูมิปัญญาวิชาการดีด สี ตี เป่า จากครู รุ่นต่อรุ่น เป็นประเพณีปฏิบัติที่มีความสำคัญ และคุณค่าทางจิตใจอย่างแท้

                ผู้ที่เข้ารับการร่ำเรียนทางศิลปศาสตร์ในแขนงต่าง ๆ จะผ่านการเข้าพิธีการไหว้ครูเทพตามความเชื่อ และปฏิบัติติดต่อกันในทุก ๆ ปี ถือเป็นประเพณี 

                โดยเฉพาะนักเรียนที่เข้าศึกษาในวิทยาลัยนาฏศิลป์ ในช่วงต้นปีการศึกษาพิธีนี้ถื่อเป็นพิธีที่สำคัญ และมีความศักดิ์สิทธิ์เป็นอย่างยื่ง ทั้งขั้นตอนการประกอบพิธีที่จะมีขั้นตอนเป็นแบบแผนมาแต่สมัยโบราณ  ครูผู้ประกอบพิธีซึ่งเป็นผู้เชี่ยวชาญมีความสามารถ อีกทั้งยังได้รับการรับมอบการประกอบพิธีที่สืบต่อมาจากครูที่มอบให้ไว้ ที่ไม่ใช่ใครจะสามารถทำได้  นอกจากนี้ผู้เข้าร่วมพิธียังมีความตั้งใจอย่างแน่วแน่ จึงทำให้พิธีการไหว้ครู เป็นพิธีที่น่าเลื่อมใสอันทรงคุณค่าเป็นอย่างยิ่ง



มาตรฐานการเรียนรู้

        มาตรฐาน  ศ. 2.2 :   เข้าใจความสัมพันธ์ระหว่างดนตรี  ประวัติศาสตร์  และ วัฒนธรรมเห็นคุณค่าของดนตรีไทย  ที่เป็นมรดกทางวัฒนธรรม  ภูมิปัญญ ท้องถิ่น  ภูมิปัญญาไทยและสากล

สาระการเรียนรู้


  พิธีไหว้ครูดนตรีไทย  

( ที่มาภาพ ครูดนตรี )

           ถือเป็นฤกษ์งามยามดี สำหรับการเริ่มต้นของการศึกษาเล่าเรียน ซึ่งถือว่าเป็นธรรมเนียมปฏิบัติกันของคนไทยที่จะต้องทำการไหว้ครู เพื่อเป็นศิริมงคล  ประสบผลสำเร็จในการศึกษาเล่าเรียนต่อไป
          ส่วนใหญ่เราจะคุ้นเคย กับพิธีการไหว้ครูเมื่อเราเป็นนักเรียน ที่จัดเตรียมพานดอกไม้ ธูปเทียน เพื่อนำไปไหว้ครู ที่จะประสิทธิ์ ประสาทวิชาให้แก่เรา   แต่ท่านทราบหรือไม่ว่า นักเรียนที่สมัครใจเข้าศึกษาในศาสตร์ ของดนตรี นาฏศิลป์ไทย ยังต้องเข้าพิธีไหว้ครู  ครอบครู ทางศิลปะ  เนื่องจากว่า เป็นพิธีการไหว้ครู ที่ยังมีชีวิตอยู่ในปัจจุบัน  ครูที่เสียชีวิต รวมถึง ครูที่เป็นเทพ  ตามความเชื่อ ในด้านพิธีกรรมมาจากศาสนา พรามหณ์ ฮินดู  


 
ที่มาภาพ พิธีไหว้ครู )

           ความสำคัญของการไหว้ครูดนตรีไทย  เป็นแนวคิดของคนในสังคมไทยต่อครูนับว่ามีความสำคัญอย่างมากครูคือผู้ประสิทธ์ประสาทวิทยาการต่าง ๆ ให้แก่ศิษย์ เช่น วิชาด้านหนังสือ วิชาช่างศิลป์ วิชาดนตรี วิชานาฏศิลป์ เป็นต้น
 ศิษย์จึงต้องนำดอกไม้ธูปเทียน และ เครื่องกำนล ไปแสดงความคารวะ มอบให้ครูและฝากตัวเป็นศิษย์ โดยเลือกไปในวันพฤหัสบดีซึ่งถือว่าเป็นวันครูวันนี้จึงเป็นวันที่สำคัญ  และ มีความหมายที่สุดของการเริ่มเรียนวิชาการ และการปฏิบัติดนตรีไทย


                                                              
                                                                (ที่มาภาพ ครอบครู )


           การไหว้ครูดนตรีไทยนิยมจัดเป็นประจำทุกปีเพื่อน้อมรำลึกถึงพระคุณของคุณครูอาจารย์ การทำบุญอุทิศแด่ครู การพบปะสังสรรค์ระหว่างศิษย์ พิธีไหว้ครูดนตรีไทยจึงเป็นพิธีใหญ่ มีการตั้งหน้าโขนซึ่งเป็นศีรษะครูเทพเจ้า เครื่องดนตรี มีเครื่องสังเวยบูชากระยาบวช มีครูผู้ใหญ่เป็นพิธีกรประกอบพิธีกรรมไหว้ครู มีบทอ่านโองการ คำไหว้ครู มีเพลงหน้าพาทย์บรรเลงตามขั้นตอน หลังพิธี แล้วมีพิธีครอบ สำหรับผู้ที่ต้องการเรียนเพลงครู และพิธีรับมอบ สำหรับผู้ที่ศึกษาสำเร็จ เพื่อไปเป็นครูสอนผู้อื่นต่อไป

           
          สำหรับ ครูเทพเจ้า ที่ศิลปินนักดนตรีไทย ให้ความเคารพนับถือ  ตามความเชื่อของ ศาสนาพราหมณ์-ฮินดู  ซึ่งความเชื่อ ดังกล่าว เป็นการแสดงความเคารพนับถือ  ความกตัญญูกตเวทิตาคุณต่อเทพเจ้าแห่งดนตรี  ที่สร้างงานศิลปะดนตรีเป็นเลิศในการบรรเลงเพลงด้วยเครื่องดนตรีและการขับร้องต่าง ๆ  เทพเจ้าที่นับถือในทางดนตรีไทย ได้แก่
       

( ที่มาภาพ พระวิศณุกรรม )


            พระวิศณุกรรม   เป็นเจ้าแห่งช่างทุกประเภททั้งช่างเขียน  ช่างปั้น  ช่างก่อสร้าง  ในคัมภีร์นาฏศาสตร์ตอนที่พระภรตฤษีรับเทวโองการจากพระมหาพรหม  ให้เริ่มวิธีการแสดงละคร  พระภรตฤษีได้ขอให้พระวิศณุกรรมสร้างโรงละคร  พระวิศณุกรรมจึงออกแบบสร้างโรงละครไว้  และสอนให้ชาวเมืองมนุษย์รู้จักร้องรำทำเพลง



                                                                 ( ที่มาภาพ พระปัญจสีขร )

          พระปัญจสีขร   เทพเจ้าผู้มีความเป็นเลิศด้านการดีดพิณและการขับลำ  ในอดีตชาติพระปัญจสีขรเป็นเด็กเลี้ยงโคไว้ผม  5  แหยม  มีชื่อเรียกว่า  “ปัญจสิขะ” เป็นผู้มีความเลื่อมใสศรัทธาในการสร้างกุศล ได้สร้างการสาธารณสถาน เช่น ศาลา สระน้ำ ถนน ยานพาหนะ แต่ต้องตายขณะอยู่ในวัยหนุ่ม จึงไปเกิดเป็นเทพบุตรในชั้นจาตุมหาราช มีร่างกายเป็นสีทอง มีมงกุฎห้ายอด

     ( ที่มาภาพ พระปรคนธรรพ )

           พระปรคนธรรพ  เทพเจ้าผู้เป็นยอดแห่งคนธรรพ์ นามที่แท้จริง คือ พระนารทมุนี เป็นผู้คิดและสร้างพิณคันแรกขึ้น มีความชำนาญในการขับร้องและบรรเลงดนตรีทำหน้าที่เป็นพนักงานขับร้องและบรรเลงดนตรีกล่อมพระเป็นเจ้าและเทพยนิกร พระนารทมุนีเป็นครูเฒ่าของพวกคนธรรพ์

 
ที่มาภาพ ครูผู้ประกอบพิธี )

          ประเพณี การไหว้ครูมีมาแต่โบราณ คนไทยเป็นคนที่มีกตัญญูอย่างแรงกล้า และได้รับการอบรมต่อๆกันมาให้เป็นผู้มีกตัญญูต่อผู้มีพระคุณ การที่จะกระทำ กิจการใดๆ ก็ต้องได้รับคำแนะนำจากครู แม้แต่การเลียนแบบหรือลักจำเขามาก็ ต้องเคารพผู้ให้กำเนิด หรือประดิษฐ์สิ่งนั้น ในการศึกษาศิลปวิทยาการต่างๆ ต้องมีการไหว้ครูก่อนทั้งนั้น การไหว้ครูถือว่ามีความสำคัญมาก โดยเฉพาะ อย่างยิ่งในการเรียนศิลปการดนตรี และนาฏศิลป์ เป็นพิธีการที่ค่อนข้างยิ่งใหญ่ และมีพิธีรีตองมากกว่าการไหว้ครูทางหนังสือ โดยพิธีการจะเริ่มในตอนเย็นวันพุธ จะมีการสวดมนต์เย็น เช้าวันพฤหัสบดี ก็จะมีพิธีทำบุญตักบาตร พิธีบวงสรวงสิ่งศักดิ์สิทธิ์  จากนั้นจึงเริ่มพิธีอ่านโองการโดยครูผู้ประกอบพิธีไหว้ครูจะเชิญครูเทพแต่ละองค์ อัญเชิญมารับเครื่องสังเวย แล้วส่งครูกลับ โดยจะมีวงปี่พาทย์บรรเลงเพลงหน้าพาทย์ สลับการอ่านโองการ จนเสร็จพิธีการ

( ที่มาภาพ เจิมหน้าผาก )

        พิธี การไหว้ครูทางศิลปะนั้น ได้มีการถือปฏิบัติกันเคร่งครัด มีการบรรเลงประกอบพิธีด้วยวงปี่พาทย์ ด้วยเพลงหน้าพาทย์  เป็นเพลง ที่ศักดิ์สิทธิ์  ซึ่งถือว่าถ้ายังไม่ได้เข้าพิธีไหว้ครู และพิธีครอบครู ก็ยังไม่สามารถเริ่มเรียนได้ เพราะเชื่อกันว่าจะเกิดผลร้ายแก่ครูผู้สอน และแก่ศิษย์เองด้วย


( ที่มาภาพ ผู้ร่วมพิธี )

          การที่ได้ประกอบพิธีไหว้ครูตามประเพณีที่ถูกต้องนั้นทำให้ได้รักษาประเพณีอันเป็นวัฒนธรรมอันดีของไทยไว้ให้สืบต่อไป   อีกทั้งได้แสดงออกซึ่งความกตัญญูกตเวที อันเป็นเครื่องหมายของคนดีที่เป็นแบบอย่างในการส่งเสริมให้ศิษย์รุ่นต่อ ๆ ไปรู้สึกกตัญญูกตเวทีต่อครูบาอาจารย์   นอกจากนี้ยังเป็นการบำรุงขวัญของผู้ที่ได้ร่วมพิธีไหว้ครูและครอบครู เกิดความมั่นใจ เชื่อมั่น เพราะว่าได้กระทำพิธีต่าง ๆ ครบถ้วนตามแบบแผนแล้ว  เวลาที่จะปฏิบัติ หรือเรียนจิตใจจะมีสมาธิ สติที่ดี   และยังเป็นการเสริมความสามัคคี ระหว่างนักดนตรี ดุริยางคศิลปินด้วยกัน เพราะในการประกอบพิธีไหว้ครู นั้น บรรดานักดนตรีทั้งหลาย แม้จะอยู่คนละคณะ หรืออยู่กันต่างถิ่นที่ ก็มักจะมาร่วมในพิธีไหว้ครูด้วยกัน ได้พบปะสังสรรค์ กันเป็นอันดี เป็นการเชื่อมประสานกันอย่างแน่นแฟ้น เป็นการจรรโลง พิธีการอันดีงามตามแบบแผนต่อไป  ( ที่มาข้อมูล )

   ######################


 ข้อคำถามสานต่อความคิด
         -  แนวความคิดใดบ้างที่เกี่ยวข้องกับพิธีไหว้ครู
         -  การไหว้ครูส่งผลต่อการเรียนรู้อย่างไร
         -  วิธีการรักษาพิธีไหว้ครูให้เป็นวัฒนธรรมอันทรงคุณค่าได้อย่างไร
         
        
 เชื่อมโยงในองค์ความรู้
        สาระการเรียนรู้ศิลปะ     
                 (ทัศนศิลป์)  วาดภาพครูเทพ สร้างสรรค์งาน             
               (ดนตรี) เครื่องดนตรี เพลงประกอบพิธีไหว้ครู
         สาระการเรียนรู้ภาษาไทย        บทสวดการไหว้ครู
         สาระการเรียนรู้สังคมฯ              สภาพสังคม  วัฒนธรรมประเพณี
         สาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์      ทักษะกระบวนการคิด และทำงานแบบวิทยาศาสตร์
         สาระการเรียนรู้กอท.                การประดิษฐ์บายศรีเพื่อประกอบเครื่องสังเวยในพิธีไหว้ครู
         สาระสุขศึกษาฯ                        อาหาร ขนมที่ใช้ปประกอบเครื่องสังเวยในพิธีไหว้ครู


 

เพิ่มเติมเต็มกันและกัน
        -  นำนักเรียนศึกษาเรียนรู้ ประสบการณ์ร่วมพิธีไหว้ครู
        -  จัดกิจกรรมไหว้ครูศิลปะ อย่างสร้างสรรค์
       -  จัดทำการศึกษา รายงาน ค้นคว้าพิธีไหว้ครูทางดุริยางค์ และนาฏศิลป์ไทย

 

อ้างอิงแหล่งที่มา
www.bu.ac.th
 www.oknation.net
www.blogspot.com
www.gotoknow.org 
www.sg.ac.th
www.rmutphysics.com
www.
lh4.ggpht.com
www.variety.teenee.com
 

 

 

 

 

 



เข้าชม : 14887
นำเสนอโดย : พงศ์พันธุ์ ไชยบุญเรือง
สพป.เชียงราย เขต 4
อยู่ในขั้น : เจ้ายุทธภพ

แชร์ไปที่ Facebook

  หมวดหมู่ ศิลปะ ดนตรีและนาฎศิลป์ ล่าสุด
ต้นทุนและกำไร (ฐานการเรียนที่ 10)
โดย : [เข้าชม : 21157 ]
การซ่อมผลงานปั้นที่แตกหัก มีรอยร้าว (ฐานการเรียนที่ 9/2)
โดย : [เข้าชม : 21320 ]
การซ่อมผลงานปั้นที่แตกหัก มีรอยร้าว (ฐานการเรียนที่ 9/1)
โดย : [เข้าชม : 20885 ]
การเผาผลงานปั้น (ฐานการเรียนที่ 8/2)
โดย : [เข้าชม : 20372 ]
การเผาผลงานปั้น (ฐานการเรียนที่ 8/1)
โดย : [เข้าชม : 20244 ]
การปั้นตุ๊กตาดิน (ฐานการเรียนที่ 7/2)
โดย : [เข้าชม : 20255 ]
การปั้นตุ๊กตาดิน (ฐานการเรียนที่ 7/1)
โดย : [เข้าชม : 20607 ]
การเทพิมพ์ (ฐานการเรียนที่ 6)
โดย : [เข้าชม : 20082 ]
การปั้นรูปปั้นดินต้นแบบ (ฐานการเรียนที่ 5)
โดย : [เข้าชม : 20119 ]
การสร้างลวดลายบนงานปั้น (ฐานการเรียนที่ 4 )
โดย : [เข้าชม : 20210 ]
 10 สาระการเรียนรู้ Text Random
ภาวะโลกร้อน
ดาวเคราะห์ YU55 ที่เขาว่าจะพุ่งชนโลก
เพลงกล่อมลูก 4 ภาค : ท่วงทำนองแห่งรักจากแม่
กำหนดการหรือหมายกำหนดการ
เปิดตำรับ "ข้าวแช่" อาหารดับร้อนของคนโบราณ
เอวเล็ก...ด้วยฮูล่าฮุป
Danger of smoking
การคูณโดยใช้เส้น
ข้าวในสำนวนไทย
อยู่อย่างไรกับภาวะความเครียด
 
     "สหวิชา ดอท คอม" เป็นแหล่งรวมเนื้อหาความรู้ต่าง ๆ บอกเล่าประสบการณ์เกี่ยวกับเนื้อหา และการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนจากครูทั่วประเทศ นำมาแลกเปลี่ยนในเว็บไซต์แห่งนี้ ซึ่งเนื้อหาทั้งหมดได้ถูกกลั่นกลรองมาจากความรู้ ประสบการณ์ในการทำงานของทีมงานทุกคน...ดังนั้น ทุกเรื่องราว ทุกเนื้อหาสาระจึงเป็นลิขสิทธิ์ของผู้เขียนและสำนักเทคโนโลยีเพื่อการเรียนการสอน สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ หากบุคคลใดที่มีความประสงค์จะนำเนื้อหาเรื่องราวใด ๆ ในเว็บไซต์แห่งนี้ไปนำเสนอในรูปแบบใด ๆ จึงควรที่จะอ้างอิงและให้เครดิตกับ "สหวิชา ดอท คอม" เพื่อเป็นการสนับสนุนและเป็นกำลังใจในการทำงานแก่ทีมงานทุกคนที่เพียรค้นคว้าหาความรู้มานำเสนอ ขอขอบคุณผู้ที่ให้ความสนใจทุกท่านที่เล็งเห็นความสำคัญในสาระการเรียนรู้ต่าง ๆ ...เราขอน้อมรับทุกคำติชมและจะนำไปพัฒนาปรับปรุงในการทำงานให้ดียิ่งขึ้น ขอขอบคุณ Maxsite 1.10 CMS ที่พัฒนาโดยคนไทย ขอขอบคุณทุก ๆ คลิกที่แวะมาเยี่ยมชมเรา "สหวิชา ดอท คอม"

| เกี่ยวกับสหวิชา.คอม | สาระการเรียนรู้ | บทความ | สื่อการเรียนการสอน | แบบฝึกทักษะ | เล่าสู่กันฟัง | คำถามยอดนิยม | Links น่ารู้ | ทีมงานสหวิชา.คอม | ติดต่อเรา |